Bilim Notları Blog Kişisel Gelişim Kültür&Sanat&Bilim Psikoloji

Koku Algısı

Koku duyusu, görme ve işitmeyle beraber, en eski duyulardan biridir. En basit tek hücreli organizmalarda da bulunur. Omurgalı hayvanlarda koku duyusunun en temel işlevi havada bulunan gaz halinde, kimyasal uyaranları yakalamaktır.

  • Hayvanların kendileri de bir tür koku yaydıklarından dolayı, bazen uyaran konumuna geçerler. Bu sebeple, koku duyusu, akraba ya da tür içi tanıma, üreme ya da mekânsal organizasyon gibi birçok davranışsal işlemin belirleyicisi olur.

İnsanlarda koku duyusu, beslenme ve çevrede yönelme gibi davranışlarda rol oynar. Bulunulan ortamın, hoş ya da nahoş şeklinde değerlendirilmesinde rol aldığı gibi, bunun ötesinde sosyal ilişkilerde de belirleyici bir etkeni oluşturur.

  • Canlı çeşitliliğine bakıldığında, insan koku sistemi daha az yetilere sahip olmakla beraber, 10,000’den azla kokuyu birbirinden ayırt edebilir. Aynı zamanda insanlar, kokularla ilgili olarak iyi bir belleğe sahiptir. Hatta bazı unutulmuş olaylar ya da hatıralar onlarla ilişkilendirilen kokuların yardımıyla hatırlanabilir.
Koku Algısı

Koku algısı maddedeki moleküllerin burundaki koku alıcı hücrelerine ulaşmasıyla başlar. Bin adetin üzerinde değişik türde koku hücresi vardır. Bunların her biri özelleşmiş olup, koku spektrumundaki farklı kokulara tepki vererek, sinirsel sinyalleri oluştururlar. Bu sinyaller, daha sonra beyindeki ilgili koku merkezine iletilerek, ara nöronlar ile sinapsal bağ yapmadan beyin ile doğrudan bağ oluşturmasıyla da diğer duyulardan ayrılır.

Herz ve Engen ( 1996) kadınların erkeklere oranla, koku algılamada daha iyi olduklarını göstermiştir. İnsanların koku ile cinsiyetleri de ayırt edebildikleri, yapılan bir deney sonucu, tespit edilmiştir.

  • Bir çalışmada, gözleri kapalı olan öğrencilerden, önlerinde duran kadın ya da erkekleri koklayarak tanımları istenmiştir. Katılımcıların verdiği yanıtlar, şans seviyesinin üstünde sonuçlanmıştır.
  • Annelerin, doğumdan birkaç saat sonra bebeklerini, onların kokularından tanımaları da bilinir.
  • Koku duyusu ile alakalı ilginç olan bir detay da mutlu ya da üzgün duygu durumlarının, koltuk altı kokularından ayırt edilebilir olduğudur.
  • Aynı zamanda, bazı hayvan türlerinde koku duyusu oldukça önemlidir. Çünkü bazı hayvanlarda salgılanan feromen denilen bazı kimyasallar davranış ve davranış süreçleri üzerinde çok özel, çok güçlü etkiye sahip denilebilir.

 

 

Tat Algısı

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir Cevap Yazın